Konstytucja Apostolska „Anglicanorum coetibus”

Konstytucja Apostolska Anglicanorum coetibus

umożliwiająca tworzenie ordynariatów personalnych dla anglikanów przystępujących do pełnej jedności (komunii) z Kościołem Katolickim

W ostatnim czasie Duch Święty pobudzał grupy anglikanów wielokrotnie i usilnie do skierowania prośby do uzyskania pełnej jedności (komunii) z Kościołem katolickim, zarówno indywidualnie, jak i grupowo. Stolica Apostolska odpowiedziała pozytywnie na te prośby. Rzeczywiście, Następca Piotra, któremu zostało powierzone przez Pana Jezusa zadanie strzeżenia jedności episkopatu oraz przewodniczenia i zachowywania powszechnej jedności (komunii) wszystkich Kościołów[1] nie mógłby zaniechać podjęcia wszelkich koniecznych działań w celu urzeczywistnienia tego pragnienia.

Kościół jako Lud zebrany w jedności Ojca, Syna i Ducha Świętego[2] został ustanowiony przez naszego Pana Jezusa Chrystusa jako „sakrament, czyli znak i narzędzie wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem i jedności całego rodzaju ludzkiego”[3]. Każdy podział między ochrzczonymi w Jezusie Chrystusie rani to, czym jest Kościół i to, w jakim celu Kościół istnieje; faktycznie, „ten podział otwarcie sprzeciwia się woli Chrystusa i jest zgorszeniem dla świata, a nadto przynosi szkodę najświętszej sprawie głoszenia Ewangelii wszelkiemu stworzeniu”[4]. Właśnie z tego powodu, przed przelaniem swojej krwi za zbawienie całego świata, Pan Jezus modlił się o jedność swoich uczniów[5].

To Duch Święty jest Źródłem jedności, która stanowi Kościół jako wspólnotę (komunię)[6]. On jest Źródłem jedności wiernych w nauczaniu Apostołów, przy łamaniu chleba i modlitwie[7]. Jednak Kościół, analogicznie do misterium Słowa wcielonego, nie jest jedynie niewidzialną wspólnotą (komunią) duchową, ale także widzialną[8]; faktycznie „wyposażona w hierarchiczne organy społeczność i zarazem Mistyczne Ciało Chrystusa, widzialne zgromadzenie jak i wspólnota duchowa, Kościół ziemski i Kościół bogaty w dobra niebieskie – nie mogą być pojmowane jako dwie odrębne rzeczy, lecz tworzą one jedną złożoną rzeczywistość, w której zrasta się pierwiastek ludzki i Boski”[9]. Wspólnota (komunia) ochrzczonych w nauczaniu Apostołów i przy łamaniu chleba eucharystycznego na sposób widzialny manifestuje się więzami wyznania wiary w jego całości, sprawowanie wszystkich sakramentów ustanowionych przez Chrystusa i wykonywanie władzy Kolegium Biskupów zjednoczonych z jego głową, Biskupem Rzymu[10].

To jest ten jedyny Kościół Chrystusa, który wyznajemy w Symbolu wiary jako jeden, święty, powszechny (katolicki) i apostolski, i który „trwa w Kościele katolickim, rządzonym przez Następcę Piotra oraz biskupów pozostających z nim w komunii, chociaż i poza  jego organizmem znajdują się liczne pierwiastki uświęcenia i prawdy, które jako właściwe dary Kościoła Chrystusa nakłaniają do katolickiej jedności”[11].

W świetle tych zasad eklezjologicznych, niniejsza Konstytucja Apostolska stanowi ogólną strukturę ustalającą normy w celu uregulowania ustanowienia i życia ordynariatów personalnych dla tych wiernych anglikańskich, którzy pragną przystąpić do pełnej jedności z Kościołem katolickim jako lokalna wspólnota. Niniejsza Konstytucja została uzupełniona przez Normy Uzupełniające wydane przez Stolicę Apostolską.

1. 1. Ordynariaty personalne dla anglikanów przystępujących do pełnej jedności (komunii) z Kościołem katolickim są tworzone przez Kongregację Nauki Wiary w granicach zgodnych z granicami terytorialnymi danej Konferencji Biskupów w porozumieniu z tąż Konferencją.

• 2. W ramach terytorium danej Konferencji Biskupów może zostać erygowny jeden lub więcej ordynariatów, w zależności od potrzeb.

• 3. Każdy ordynariat posiada publiczną osobowość prawną na mocy samego prawa (ipso iure); jest on prawnie porównywalny do diecezji[12].

• 4. W skład ordynariatu wchodzą wierni świeccy, duchowni i członkowie Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, którzy pierwotnie należeli do Wspólnoty anglikańskiej, a obecnie są w pełnej jedności z Kościołem katolickim lub ci, którzy przyjęli sakramenty inicjacji w ramach jurysdykcji ordynariatu.

• 5. Katechizm Kościoła Katolickiego jest miarodajnym wyrażeniem wiary katolickiej wyznawanej przez członków ordynariatu.

1. Ordynariat personalny jest zarządzany zgodnie z normami prawa powszechnego i niniejszą Konstytucją Apostolską oraz podlega Kongregacji Nauki Wiary i innym dykasteriom Kurii Rzymskiej zgodnie z ich kompetencjami. Jest on zarządzany także według Norm Uzupełniających i innych szczegółowych norm ustanowionych dla każdego ordynariatu.

• Nie wykluczając sprawowania liturgii według rytu rzymskiego, ordynariat posiada pozwolenie na sprawowanie Świętej Eucharystii i innych sakramentów, Liturgii Godzin i innych obrzędów liturgicznych według ksiąg liturgicznych właściwych dla tradycji anglikańskiej, które zostały zatwierdzone przez Stolicę Świętą w celu zachowywania liturgicznych, duchowych i duszpasterskich tradycji Wspónoty anglikańskiej w Kościele katolickim jako drogocennego dar ożywiającego wiarę członków ordynariatu i będącego skarbem, który jest po to, aby nim się dzielić.

1. Ordynariat personalny jest powierzony opiece duszpasterskiej Ordynariuszowi mianowanemu przez Biskupa Rzymskiego.

1. Władza (potestas) Ordynariusza jest:

1. zwyczajna: związana na mocy samego prawa z jego urzędem powierzonym mu przez Biskupa Rzymskiego, na forum wewnętrznym i zewnętrznym;
2. zastępcza: wykonywana w imieniu Biskupa Rzymskiego;
3. własna: wykonywana nad wszystkimi, którzy należą do ordynariatu;

Władza ta ma być wykonywana w łączności z władzą lokalnego Biskupa diecezjalnego w wypadkach przewidzianych przez Normy Uzupełniające.

1. 1. Ci, którzy posługiwali jako anglikańscy diakoni, kapłani czy biskupi oraz ci, którzy spełniają wymogi ustanowione przez prawo kanoniczne[13] i nie wpadli w nieprawidłowości lub inne przeszkody[14] mogą być zaakceptowani przez Ordynariusza jako kandydaci do święceń w Kościele katolickim. W wypadku żonatych duchownych, winny być zachowane normy ustanowione w encyklice Papieża Pawła VI Sacredotalis coelibatus, nr 42[15] oraz w Deklaracji In June[16]. Nieżonaci duchowni muszą podlegać normom celibatu duchownych zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego, kan. 277 §1.

• 2. Ordynariusz, zachowując w pełni dyscyplinę celibatu duchowieństwa Kościoła łacińskiego jako zasadę (pro regula) będzie dopuszczać wyłącznie nieżonatych mężczyzn do święceń przebiteratu. Może on także wystosować prośbę do Biskupa Rzymskiego, naruszającą kan. 277 §1 o dopuszczenie żonatych mężczyzn do święceń prezbiteratu w pewnych wypadkach, które będą uzasadnione zgodnie z obiektywnymi kryteriami, zatwierdzonymi przez Stolicę Świętą.

• 3. Inkardynacja duchownych zostanie uregulowana według norm prawa kanonicznego.

• 4. Kapłani inkardynowani do ordynariatu, którzy stanowią prezbiterium ordynariatu, winni kultywować więzi jedności z prezbiterium diecezji, w której wykonują swoją posługę. Winni oni promować inicjatywy i działaność duszpasterską i charytatywną, które mogą być przedmiotem umowy między Ordynariuszem i lokalnym Biskupem diecezjalnym.

• 5. Kandydaci do święceń w ordynariacie powinni być przygotowywani wraz z innymi seminarzystami, zwłaszcza w ramach formacji doktrynalnej i duszpasterskiej. W odniesieniu do zaspokojenia specjalnych potrzeb seminarzystów ordynariatu i formacji w anglikańskim dziedzictwie, ordynariusz może także ustanowić programy dla seminarzystów lub domy formacji, które odpowiadałyby istniejącym wydziałom teologii katolickiej.

• Ordynariusz za pozwoleniem Stolicy Świętej, może tworzyć nowe Instytuty Życia Konsekrowanego i Stowarzyszenia Życia Apostolskiego z prawem do powoływaniem ich członków do święceń, według norm prawa kanonicznego. Instytuty Życia Konsekrowanego wywodzące się ze Wspónoty anglikańskiej i przystępujące do pełnej jedności z Kościołem katolickim mogą również zostać poddane pod jurysdykcję Ordynariusza za obopólną zgodą.

• 1. Ordynariusz, zgodnie z normami prawa, po wysłuchaniu opinii miejscowego Biskupa diecezjalnego, może erygować za zgodą Stolicy Świętej, parafie pesronalne dla wiernych należących do jego ordynariatu.

• 2. Proboszczowie ordynariatu cieszą się wszelkimi prawami i są związani wszystkimi obowiązkami ustanowionymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego i w wypadkach ustanowionych w Normach Uzupełniających, te prawa i obowiązki winny być wykonywane w ramach wzajemnej pomocy duszpasterskiej razem z proboszczami lokalnej diecezji, gdzie parafie personalne ordynariatu zostały erygowane.

1. Zarówno wierni świeccy, jak i członkowie Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, będący pierwotnie częścią Wspólnoty anglikańskiej, którzy pragną wstąpić do ordynariatu personalnego, muszą okazać to pragnienie na piśmie.

1. 1. Ordynariusz jest wspomagany w swoim zarządzaniu przez Radę Zarządzającą z własnymi statutami, zatwierdzonymi przez Ordynariusza i potwierdzonymi przez Stolicę Świętą[17].

• 2. Rada Zarządzająca, której przewodniczącym jest Ordynariusz, składa się z co najmniej sześciu kapłanów. Spełnia ona te funkcje, które Kodeks Prawa Kanonicznego wyszczególnia dla Rady Kapłańskiej i Kolegium Konsultorów, a także te, które zostały wyszczególnione w Normach Uzupełniających.

• 3. Ordynariusz winien ustanowić Radę do spraw ekonomicznych według norm przewidzianych przez Kodeks Prawa Kanonicznego i będzie on wykonywał swoje obowiązki w nim wyszczególnione[18].

• 4. W celu umożliwienia konsultacji wiernych, zostanie ustanowiona Rada duszpasterska w Ordynariacie[19].

1. Co pięć lat uprasza się Ordynariusza o przybycie do Rzymu na wizytę ad limina Apostolorum i przedstawienie Biskupowi Rzymskiemu za pośrednictwem Kongregacji Nauki Wiary oraz w porozumieniu z Kongregacją do spraw Biskupów i Kongregacją do spraw Ewangelizacji Narodów, raportu o stanie Ordynariatu.

• Do spraw sądowych kompetentnym trybunałem jest ten znajdujący się w danej diecezji, na terenie której strony zamieszkują, chyba że Ordynariat powołał swój własny trybunał. W tym ostatnim wypadku trybunał drugiej instancji jest desygnowany przez Ordynariat i zatwierdzany przez Stolicę Świętą.

• Dekret ustanawiający Ordynariat określi siedzibę Ordynariusza i, jeśli to będzie właściwe, główny kościół.

Pragniemy, aby nasze zarządzenia i normy były ważne i skuteczne obecnie i w przyszłości, pomimo tego, co winno być konieczne i zawarte w Konstytucjach Apostolskich i zarządzeniach wydanych przez naszych poprzedników lub wszelkich innych wytycznych, nawet tych wymagających specjalnej uwagi lub naruszenia prawa.

Dane w Rzymie u św. Piotra, dnia 4 listopada 2009, we wspomnienie św. Karola Boromeusza.

Z j. angielskiego tłumaczył Marek Blaza SJ

[1] Por. Sobór Watykański II, Konstytucja Dogmatyczna o Kościele Lumen gentium (dalej w skrócie KK) 23; Kongregacja Nauki Wiary, List Communionis notio (dalej w skrócie CN) 12-13.

[2] Por. KK 4; Dekret o Ekumenizmie Unitatis redintegratio (dalej w skrócie DE) 2.

[3] KK 1.

[4] DE 1.

[5] Por. J 17,20-21; DE 2.

[6] Por. KK 13.

[7] Por. Dz 2,42.

[8] Por. KK 8; CN 4.

[9] KK 8.

[10] Por. Kodeks Prawa Kanonicznego (dalej w skrócie KPK), kan. 205; KK 13-14; 21-22; DE 2-4;15; 20; Dekret o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele Christus Dominus (dalej w skrócie DB) 4; Dekret o misyjnej działalności Kościoła Ad gentes divinitus (dakej w skrócie DM) 22.

[11] KK 8.

[12] Por. Jan Paweł II, Konstytucja Apostolska Spirituali militum curae, 21 kwiecień 1986, I § 1.

[13] Por. KPK, kan. 1026-1032.

[14] Por. KPK, kan. 1040-1049.

[15] Por. AAS 59 (1967) 674.

[16] Por. Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja z 1 kwietnia 1981 roku w: Enchiridion Vaticanum 7, 1213.

[17] Por. KPK, kan. 495-502.

[18] Por. KPK, kan. 492-494.

[19] Por. KPK, kan. 511.